Wat zijn je rechten tijdens de proeftijd?
De proeftijd is een periode waarin zowel werkgever als werknemer kunnen beoordelen of de arbeidsovereenkomst succesvol is. Tijdens deze periode gelden specifieke rechten en plichten voor beide partijen, waaronder verkorte opzegtermijnen en bepaalde beschermingsregels. Je hebt recht op volledig loon, vakantiedagen en andere arbeidsvoorwaarden vanaf dag één, maar de werkgever kan je in deze periode gemakkelijker ontslaan dan na de proeftijd.
Wat houdt de proeftijd precies in en hoe lang mag deze duren?
Een proeftijd is een wettelijk vastgelegde periode waarin werkgever en werknemer kunnen evalueren of de samenwerking succesvol verloopt. Voor tijdelijke contracten mag de proeftijd maximaal één maand duren, terwijl voor vaste contracten een proeftijd van twee maanden is toegestaan.
Het doel van de proeftijd werkt twee kanten op. Voor jou als werknemer biedt het de mogelijkheid om te beoordelen of de functie, het bedrijf en de collega’s bij je passen. Voor de werkgever is het een periode om je prestaties, inzetbaarheid en culturele fit binnen het team te evalueren.
Een proeftijd is alleen geldig wanneer deze expliciet in je arbeidscontract is opgenomen. Zonder schriftelijke vermelding geldt er geen proeftijd, ook niet als dit mondeling is afgesproken. Bij contractverlenging kan opnieuw een proeftijd worden afgesproken, maar alleen als de functie-inhoud wezenlijk verandert.
Welke opzegtermijn geldt er tijdens de proeftijd?
Tijdens de proeftijd geldt voor beide partijen een opzegtermijn van één dag. Dit betekent dat zowel jij als de werkgever de arbeidsovereenkomst met één dag opzegtermijn kunnen beëindigen, tenzij in het contract een langere termijn is afgesproken.
Dit verschilt aanzienlijk van de reguliere opzegtermijnen na de proeftijd. Na afloop van de proeftijd gelden voor werkgevers veel langere opzegtermijnen (minimaal één maand, oplopend naar vier maanden afhankelijk van de duur van het dienstverband), terwijl werknemers altijd één maand opzegtermijn hebben.
In sommige cao’s of arbeidscontracten kunnen afwijkende opzegtermijnen tijdens de proeftijd zijn afgesproken. Deze mogen echter niet korter zijn dan het wettelijke minimum van één dag. Praktisch betekent dit dat je vandaag ontslag kunt krijgen met ingang van morgen, maar ook dat je zelf met korte termijn kunt vertrekken als de functie niet bevalt.
Wat mag een werkgever wel en niet doen tijdens je proeftijd?
Een werkgever mag tijdens de proeftijd niet discrimineren op basis van geslacht, leeftijd, geloof, seksuele gerichtheid of andere beschermde kenmerken. Ook tijdens de proeftijd ben je beschermd tegen willekeurig ontslag en moet er een zakelijke reden zijn voor beëindiging van het contract.
Toegestane redenen voor ontslag tijdens de proeftijd zijn onder andere onvoldoende prestaties, gebrek aan motivatie, slechte samenwerking met collega’s of het niet voldoen aan de functie-eisen. De werkgever hoeft deze redenen niet uitgebreid te onderbouwen, maar mag niet handelen vanuit discriminatoire motieven.
Werkgevers mogen wel evaluatiegesprekken voeren en feedback geven over je functioneren. Het is zelfs aan te raden dat dit gebeurt, zodat je weet waar je staat. Ze mogen ook redelijke verwachtingen stellen over je inwerktempo en je aanpassingsvermogen aan de bedrijfscultuur.
Wat niet mag, is ontslag wegens zwangerschap, ziekte (tenzij deze structureel is en je daardoor niet geschikt bent voor de functie), het uitoefenen van je rechten als werknemer of vanwege vakbondslidmaatschap.
Heb je recht op loon en vakantiedagen tijdens de proeftijd?
Je hebt vanaf de eerste werkdag volledig recht op je afgesproken salaris, vakantiedagen en alle andere arbeidsvoorwaarden die in je contract staan. De proeftijd heeft geen invloed op je aanspraak op loon, onkostenvergoedingen of secundaire arbeidsvoorwaarden.
Vakantiedagen bouw je vanaf dag één op volgens het normale systeem. Bij een fulltime dienstverband van 40 uur per week bouw je maandelijks vakantie-uren op, ook tijdens de proeftijd. Deze dagen behoud je ook als het dienstverband tijdens de proeftijd wordt beëindigd.
Ook pensioenopbouw, reiskostenvergoeding en andere afgesproken voordelen, zoals een telefoon of laptop, gelden vanaf de start van je dienstverband. Bij ziekte tijdens de proeftijd heb je gewoon recht op doorbetaling van je salaris volgens de normale regels.
Als je ontslag krijgt tijdens de proeftijd, moet je werkgever alle opgebouwde rechten uitbetalen, inclusief niet-opgenomen vakantiedagen en eventueel opgebouwde overuren.
Wat kun je doen als je onterecht wordt ontslagen tijdens de proeftijd?
Bij onrechtmatig ontslag tijdens de proeftijd kun je naar de kantonrechter stappen om het ontslag aan te vechten. Ook tijdens de proeftijd moet ontslag gebaseerd zijn op zakelijke gronden en mag er geen sprake zijn van discriminatie of willekeur.
Ontslag kan ongeldig zijn wanneer het gebaseerd is op discriminatoire gronden, als reactie op het uitoefenen van je rechten, of wanneer de werkgever de opzegtermijn niet correct heeft toegepast. Ook bij schending van de wetgeving inzake gelijke behandeling kun je juridische stappen ondernemen.
Praktische stappen die je kunt nemen, zijn het documenteren van alle communicatie, het vragen om schriftelijke bevestiging van de ontslagreden en het raadplegen van het Juridisch Loket of een arbeidsrechtadvocaat. Bij een gegronde klacht kun je aanspraak maken op een schadevergoeding.
Voor nieuwe kansen na een teleurstellende ervaring kun je terecht bij professionele sollicitatieondersteuning die je helpt bij het vinden van een werkgever die wel bij je past. Ervaren recruitmentspecialisten kunnen je begeleiden in het hele proces en zorgen voor transparante communicatie over verwachtingen en arbeidsvoorwaarden. Voor vragen over je carrièremogelijkheden kun je altijd contact opnemen voor persoonlijk advies.
Gerelateerde artikelen
- Waar kan ik solliciteren op een vacature administrateur?
- Is werving en selectie duurder dan uitzenden?
- Welke vragen moet je stellen tijdens een sollicitatiegesprek monteur?
- Hoe belangrijk is werkervaring voor assistent-accountant vacatures?
- Wat is no cure no pay werving en selectie?
Publicatiedatum: 28 maart 2026