Hoofdlijnen cursus IFRS en SOX

IFRS

INLEIDING

 
Geschiedenis

Dutch GAAP zijn de Nederlandse regels ter bevordering van de kwaliteit van de externe jaarverslaggeving.
IFRS heeft betrekking op de internationale regels binnen Europa. IFRS staat voor International Financial Reporting Standards en is verplicht voor beursgenoteerde bedrijven. Niet beursgenoteerde bedrijven mogen IFRS ook gebruiken.

Binnen niet afzienbare tijd zullen de Nederlandse regels worden vervangen door de IFRS.
Belangrijkste reden is de uniformiteit tussen de Europese bedrijven en de waarderingsgrondslag is de “fair value” of de reële waarde.

Om een voorbeeld te nemen, aandelen in het bezit van een bedrijf konden onder de oude verslagleggingregels geboekt worden tegen de aankoopwaarde. De aankoopwaarde kan totaal verschillen van de huidige marktwaarde.
Boeken o.b.v. de reële waarde moet een beter beeld geven van de actuele waarde van de bezittingen op de balans.
Dat kan dan resulteren in een andere winst dan voorheen, zonder dat er een verschil is in het reële resultaat van het bedrijf of in de dagelijkse financiering.
Hierdoor krijgt de markt/ de beurs meer zicht op de cijfers van een bedrijf.

Waarderingsgrondslagen
Wij kennen de volgende grondslagen.
• Waardering tegen verkrijgingprijs (= inkoopprijs plus de bijkomende kosten).
• Waardering tegen marktwaarde/ reële waarde of actuele waarde:
o Opbrengstwaarde. Dit is de prijs waartegen het artikel kan worden verkocht.
o Vervangingswaarde. Dit is de prijs die nodig is om het artikel te vervangen.
o Bedrijfswaarde. Dit is de contante waarde van de toekomstige kasstromen.


POSTEN BALANS en W&V REKENING

Nu behandelen we een aantal posten uit de balans en W&V rekening.

Immateriële vaste activa (Goodwill)
Waardering
Zowel bij Dutch Gaap als IFRS kan waardering plaats vinden tegen verkrijging- of vervaardigingprijs en tegen actuele waarde.

Verschillen
• Bij IFRS wordt de goodwill geactiveerd en jaarlijks dient er een impairment test plaats te vinden. Bij Dutch GAAP wordt de goodwill geactiveerd en afgeschreven over de economische levensduur.

Note: tot en met het jaar 2001 kon goodwill in een keer ten laste worden gebracht van het eigen vermogen. Dit is niet meer toegestaan onder Dutch GAAP.

Materiële vaste activa
Waardering
Zowel bij Dutch Gaap als IFRS kan waardering plaats vinden tegen verkrijging- of vervaardigingprijs en tegen actuele waarde.

Verschillen
• Bij IFRS dient jaarlijks per actief de restwaarde en afschrijvingsduur te worden beoordeeld. Bij Dutch GAAP hoeft dit niet (hier kun je in bv 5 jaren afschrijven, zonder de waarde te beoordelen).
• Kosten van groot onderhoud kunnen worden geactiveerd (en afgeschreven). Een voorziening groot onderhoud is bij IFRS niet toegestaan! I.t.t. Dutch GAAP.

Voorraden
Waardering
Zowel bij Dutch Gaap als IFRS kan waardering plaats vinden tegen vervangingswaarde; waardering tegen actuele waarde is alleen toegestaan bij Dutch GAAP.

Verschillen
• FIFO
• LIFO Niet onder IFRS
• Gemiddelde prijzen
• IJzeren voorraad Niet onder IFRS

OHW
Waardering
Er zijn 2 methoden:
• Percentage of completion (POC methode): is winstneming naar rato van de verrichte prestaties bij de uitvoering van het werk.
Onderhanden werk wordt gewaardeerd tegen de vervaardigingprijs, vermeerderd met de winst die aan dat deel van het project is toe te rekenen.
• Completed contract (CC methode): winstneming bij voltooiing of oplevering van het project.
Onderhanden werk wordt gewaardeerd tegen de vervaardigingprijs.

Verschillen
Bovenstaande 2 methoden zijn toegestaan bij Dutch GAAP, terwijl bij IFRS alleen de POC methode is toegestaan.

Vorderingen
Waardering
Waardering kan plaatsvinden tegen nominale waarde of de reële waarde.

Verschillen
• Dutch GAAP waardering tegen nominale waarde of tegen lagere reële waarde.
• IFRS waardering alleen tegen reële waarde en mutaties via de resultatenrekening laten lopen.
De (statische) voorziening voor dubieuze debieturen is toegestaan; de dynamische voorziening niet!

Voorzieningen
Waardering
Waardering tegen nominale waarde of contante waarde.

Verschillen
Bij Dutch GAAP kunnen de volgende voorzieningen voorkomen.
• Groot onderhoud.
• Assurantie eigen risico (AER).
• Verzekerde arbeidsongeschiktheidskosten.
• Reorganisatiekosten.
• Herstelkosten.
Bij IFRS is het merendeel van deze voorzieningen niet meer toegestaan (door de strengere regels). Onder bepaalde voorwaarden is de voorzieningen reorganisatiekosten.
Voorwaarden
• Een formeel reorganisatieplan is.
• Er gestart is met de reorganisatie voor de balansdatum of
• Als de hoofdlijnen in voldoende mate bekend zijn gemaakt bij de mensen, voor wie de reorganisatie gevolgen

Pensioen
Waardering
Er zijn de volgende systemen.
• Beschikbare premieregeling (=defined contribution plan); veelal gebruikt onder Dutch GAAP. De werkgever betaalt premies aan een fonds en er zijn geen andere verplichtingen: het actuarieel risico en beleggingsrisico (= pensioenrisico) ligt niet bij de werkgever.
In de jaarrekening zijn er alleen pensioenkosten.
• Toegezegde pensioenregeling (=defined benefit plan). De werkgever betaalt premies aan een fonds en daarnaast moet er een voorziening worden getroffen t.b.v. de toekomstige pensioenverplichtingen.
Per jaar wordt bekeken wat het verschil is tussen de pensioenverplichtingen en de marktwaarde van de beleggingen: dit verschil moet in de jaarrekening worden verwerkt.
En kan jaarlijks dus fluctueren: het actuarieel risico en beleggingsrisico (= pensioenrisico) ligt bij de werkgever.
In de jaarrekening zijn er pensioenkosten (W&V) en is er een voorziening voor pensioenverplichtingen.

Verschillen
Bij IFRS wordt strenger gekeken of het pensioenrisico wel of niet bij de werkgever ligt en moet een eventuele voorziening worden genomen om de toekomstige pensioenverplichtingen te vermelden. Bij Dutch GAAP wordt er wat minder streng naar gekeken en worden het merendeel van de pensioenlasten verantwoord in de W&V rekening.


Leasing
Waardering
Er zijn twee soorten.

Financial lease
Dit is een leaseovereenkomst waarbij de voor- en nadelen verbonden aan de eigendom geheel of nagenoeg geheel door de huurder worden gedragen (de juridische eigendom kan aan het einde van het contract worden overgedragen door de verhuurder aan de huurder).
Op de balans dient de huurder het lease bedrag te activeren en de financiële verplichting te passiveren. De periodieke betaling moet worden gesplitst in een deel rente (W&V) en aflossing (balans) o.b.v. een annuïteiten overzicht.

Operational lease
Dit zijn alle niet financiële lease overeenkomsten. De periodieke betalingen worden direct verwerkt in de resultatenrekening. In de toelichting op de jaarrekening moet worden vermeld de toekomstige leaseverplichtingen (als niet uit de balans blijkende verplichtingen).

Verschillen
IFRS kijkt strenger naar de criteria om een object te zien als operational of als financial lease.
Critreria:
• 75% criterium: de leaseperiode moet 75% of meer bedragen van de economische levensduur.
• 90% criterium: de contante waarde van de minimale leasebetalingen moet 90% of meer bedragen van de waarde van het lease object.
• De eigendom van het lease object gaat over naar de huurder aan het einde van de leaseperiode.
• De huurder heeft het recht het lease object te kopen tegen een bedrag ver beneden de reële waarde (op het moment van de eventuele koop).
Wanneer 1 van de criteria positief wordt beantwoord, is het financial lease onder de IFRS regels. Onder Dutch GAAP kon er hier nog van af worden geweken (natuurlijk i.o.m. de accountant).



SOX

Inleiding
Aanleiding voor SOX waren de beurs-/boekhoudschandalen in de Verenigde Staten, zoals Enron ($ 20 mld schuld doorgesluisd naar SPE) en Worldcom (kosten onterecht geactiveerd $ 4-10 mld).

De Sarbanes Oxley Act (SOX) is de snelst geschreven Amerikaanse wet ooit, die op 30 juli 2002 door president Bush is ondertekend. Deze wet heeft niet alleen binnen de Verenigde Staten een grote impact maar ook daarbuiten, dus ook in Nederland (code Tabaksblat).
De wet bestaat uit 11 titels en daarbinnen uit 69 secties; de belangrijkste is titel IV sectie 404.

Zoals veel Amerikaanse wetten is ook SOX tot in de kleinste details zijn beschreven. Het toezicht op de externe accountants wordt uitgevoerd door de Public Company Accounting Oversight Board (PCAOB).

Doel SOX
De eerder genoemde boekhoudschandalen toonden aan dat managers zich lieten leiden door zelfverrijking en dat de financiële rapportages niet betrouwbaar bleken te zijn. Ook het toezicht, door de accountants en de SEC, bleek gefaald te hebben.
SOX dient dan ook het geschonden vertrouwen in de kapitaalmarkt en in de accountants te herstellen. Het geeft regels op het gebied van de door bestuurders van beursgenoteerde ondernemingen te nemen verantwoordelijkheden alsmede het toezicht hier op.

Toepassing SOX
De reikwijdte van de SOX gaat over de Amerikaanse grenzen heen: er wordt geen onderscheid gemaakt tussen binnenlandse of buitenlandse accountantskantoren.
Zoals gezegd is sectie 404 heel belangrijk. Deze sectie behandelt de interne controle maatregelen. Alle controles dienen uitgebreid te worden gedocumenteerd en te worden getest door het management.

Zie bijlage voor top-down benadering SOX


Eerste ervaringen met SOX
De eerste ervaringen in de VS met SOX klinken weinig positief. De wet kost zeer veel geld en tijd en lijkt te ver doorgeschoten te zijn. De verwachting bestaat dat de SEC en/of de PCAOB met diverse versoepelingen zullen komen.

Desondanks stond in de laatste Accountant een artikel met betrekking tot SOX bij KLM en KPN. De teamleider SOX KLM geeft aan dat zij de meerwaarde absoluut inzien. “SOX leidt tot een betere beheersing, beter inzicht op de processen en meer awareness van wat er op het gebied van interne controle speelt. Het gaat ten slotte om de controls die je als bedrijf nodig hebt. Ze zijn de basis van je financiële huishouding, dus ze moeten op orde zijn. KLM heeft het aantal key factors beperkt gehouden, met de nadruk op de rol van ICT.
Ook de CFO van KPN geeft aan dat general en commercieel management de voordelen beginnen in te zien. SOX geeft meer grip op de zaak en zorgt voor meer rust in het proces. Je hebt meer zekerheid dat de cijfers goed zijn en je krijgt meer grip op de IT omgeving. Ook de awareness die SOX met zich meebrengt is van groot belang. SOX doet een poging om de fouten te voorkomen.

Voor de toekomst ligt onder andere in het verschiet dat de accountant zich meer en meer gaat steunen op de interne testwerkzaamheden en dat daarmee ook de accountantskosten omlaag kunnen.


Corporate Governance in Nederland (code Tabaksblat)

Inleiding
De Nederlandse tegenhanger van SOX is de corporate governance code van de commissie Tabaksblat. De commissie Tabaksblat heeft de 40 aanbevelingen uit het Rapport van de Commissie Peters (1997) nader uitgewerkt. De grote boekhoudschandalen in Amerika en Europa (oa Ahold (omzet 2001 en 2002 $ 0,8 mld te hoog), Parmalat ($ 18 mld zoek…)) zijn van grote invloed hierop geweest.

Doel
De Nederlandse corporate governance code, vaak aangeduid als de code-Tabaksblat, is een gedragscode voor beursgenoteerde bedrijven met een statutaire zetel in Nederland met als doel verbeterde transparantie in de jaarrekening, betere verantwoording van de Raad van Commissarissen en een versterking van de zeggenschap en bescherming van aandeelhouders.

Toepassing
Beursgenoteerde bedrijven zijn verplicht de code toe te passen of gemotiveerd in het jaarverslag uit te leggen waarom en in hoeverre zij afwijken van de bepalingen van de corporate governance code. De zogeheten regel van “pas toe of leg uit”.
De code is in werking getreden op 1 januari 2004.

Indeling van de code
De code werkt met principes die zijn uitgewerkt middels concrete best practice bepalingen.
De hoofdstukindeling is als volgt:
• Naleving en handhaving
• Het bestuur
• De raad van commissarissen
• De (algemene vergadering van) aandeelhouders
• De audit van de financiële verslaggeving en de positie van de interne audit functie en van de externe accountant


Naleving en handhaving
Bestuur en RvC zijn verantwoordelijk voor de corporate governance structuur. Zij leggen verantwoording af aan de AvA. Aandeelhouders nemen kennis en beoordelen redengeving van afwijking grondig.

Het bestuur
i) Taken en werkwijze:
- realisatie van de doelstellingen van de vennootschap,
- bepalen van de strategie, het beleid en de daaruit voortvloeiende resultatenontwikkeling
- verantwoording afleggen hierover aan de RvC en AvA
- het tijdig verschaffen van alle informatie aan de RvC die nodig is voor de uitoefening van de taak van de raad van commissarissen.
- naleven van alle relevante wet- en regelgeving
- beheersen van de risico`s verbonden aan de ondernemingsactiviteiten en voor de financiering van de vennootschap.
- rapporteren aan de RvC en de auditcommissie inzake de interne risicobeheersings- en controlesystemen.

ii) Bezoldiging:
- een reële hoogte, risicomijdend en ontslagvergoeding niet meer dan éénmaal het jaarsalaris.
- de openbaarmaking van de bezoldiging
- regels om belangenverstrengeling tussen vennootschap en bestuurders te voorkomen


De Raad van Commissarissen (RvC)
i) Algemeen
- selectie/benoeming, onafhankelijk en deskundig

ii) Taken en werkwijze
- toezicht houden op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken in de vennootschap en de met haar verbonden onderneming
- het bestuur met raad ter zijde staan.
- verantwoordelijk voor de kwaliteit van zijn eigen functioneren.

iii) Bezoldiging

iv) one-tier bestuursstructuur
De samenstelling en het functioneren van het bestuur waarvan zowel bestuurders deel uitmaken die zijn belast met de dagelijkse gang van zaken als bestuurders die daarmee niet zijn belast, moeten zodanig zijn dat een behoorlijk en onafhankelijk toezicht door laatstgenoemden is gewaarborgd.

De (algemene vergadering van) aandeelhouders (AvA)
i) Bevoegdheden
- de gelegenheid bieden om de aandeelhouders om op afstand te laten stemmen en om met alle (andere) aandeelhouders te communiceren.
- invloed kunnen uitoefenen op het beleid van het bestuur en de raad van commissarissen
- de besluiten van het bestuur omtrent een belangrijke verandering van de identiteit of het karakter van de vennootschap of de onderneming zijn aan de goedkeuring van de algemene vergadering van aandeelhouders onderworpen.

ii) Certificering van aandelen
Ter voorkoming dat een (toevallige) minderheid van aandeelhouders de besluitvorming naar haar hand zet.

iii) Informatieverschaffing
Bestuur of RvC zal aandeelhouders gelijkelijk en gelijktijdig informeren over aangelegenheden die invloed kunnen hebben op de koers van het aandeel.

iv) Institutionele beleggers
Openbaar maken van hun beleid én uitvoering van dit beleid ten aanzien van het stemrecht op aandelen die zij houden.

De audit van de financiële verslaggeving en de positie van de interne audit functie en van de externe accountant
i) Financiële verslaggeving
- Het bestuur is verantwoordelijk voor de kwaliteit en de volledigheid van de openbaar gemaakte financiële berichten.
- De raad van commissarissen ziet er op toe dat het bestuur deze verantwoordelijkheid vervult.

Best practice bepalingen:
- Het opstellen en de publicatie van het jaarverslag, de jaarrekening, de kwartaal- en/of halfjaarcijfers en ad hoc financiële informatie vergen zorgvuldige interne procedures. De raad van commissarissen houdt toezicht op het volgen van deze procedures.
- De auditcommissie beoordeelt hoe de externe accountant wordt betrokken bij de inhoud en publicatie van financiële berichten, anders dan de jaarrekening.
- Het bestuur is verantwoordelijk voor het instellen en handhaven van interne procedures die ervoor zorgen dat alle belangrijke financiële informatie bij het bestuur bekend is, zodat de tijdigheid, volledigheid en juistheid van de externe financiële verslaggeving worden gewaarborgd. Vanuit dit oogpunt zorgt het bestuur ervoor dat de financiële informatie uit ondernemingsdivisies en/of dochtermaatschappijen, rechtstreeks aan hem wordt gerapporteerd, en dat de integriteit van de informatie niet wordt aangetast. De raad van commissarissen houdt toezicht op de instelling en handhaving van deze interne procedures.

ii) Financiële verslaggeving
De externe accountant wordt benoemd door de algemene vergadering van aandeelhouders. De raad van commissarissen doet daartoe een voordracht, waarbij zowel de auditcommissie als het bestuur advies uitbrengen aan de raad van commissarissen. De bezoldiging van en de opdrachtverlening tot het uitvoeren van niet-controlewerkzaamheden door de externe accountant wordt goedgekeurd door de raad van commissarissen op voorstel van de auditcommissie en na overleg met het bestuur.

iii) Interne audit functie
De interne accountant, die een belangrijke rol kan spelen in het beoordelen en toetsen van interne risicobeheersings- en controlesystemen, functioneert onder de verantwoordelijkheid van het bestuur.

iv) Relatie en communicatie van de externe accountant met de organen van de vennootschap
De externe accountant woont in ieder geval de vergadering van de raad van commissarissen bij waarin over de vaststelling of goedkeuring van de jaarrekening wordt besloten. De externe accountant rapporteert zijn bevindingen betreffende het onderzoek van de jaarrekening gelijkelijk aan het bestuur en de raad van commissarissen.


Voorbeeld indeling SOX


Procesnaam

Procesomschrijving

Proceseigenaar Welke functionaris beheert dit proces.

Significante posten Op welke jaarrekeningposten / grootboekrekeningen heeft dit proces invloed?

Input Documenten / gegevens

Output Documenten / informatie


Procesbeschrijving Gedetailleerd beschrijven van proces: wie, wat, hoe, wanneer, hoe vaak, waarmee etc (voorkom woorden als ‘men’ en ‘er’)

Fout:
Men controleert de debiteurenstand.

Goed:
De administrateur controleert maandelijks dat het grootboeksaldo debiteuren aansluit op de ouderdomsanalyse debiteuren (doc naam). De administrateur legt deze aansluiting vast op de ouderdomsanalyse. Vervolgens beoordeelt de administrateur de ouderdomsanalyse. Van openstaande bedragen > 90 dagen wordt een lijst gemaakt en de voortgang van de incasso wordt beschreven, hierbij gebruik makende van de bevindingen uit het rapport van de vorige maand. Het rapport wordt ondertekend door de administrateur en ter analyse en goedkeuring aangeboden aan het hoofd administratie. Het hoofd administratie beoordeelt het rapport en de ouderdomsanalyse. Na goedkeuring parafeert hij het rapport en zorgt voor de archivering in het maandafsluitingsdossier (sectie debiteuren).

Flowchart

Bevoegdhedenmatrix Welke functionaris is waarvoor verantwoordelijk (registreren / controleren / beschikken / bewaren / uitvoeren)


Risiscoanalyse In een matrix worden de volgende aspecten opgenomen:
Risico – Getrouwheidsaspect (juistheid/tijdigheid/volledigheid/presentatie-toelichting/rechten-verplichtingen) – Significante post – Control – periodiciteit - prevent / detect control - manual / automated control – transactie: routine / niet routine / schatting


Test of controls Welke interne controlemaatregelen te controleren en hoe vaak.

Bevindingen Kwantificeren per soort geconstateerde fout.

Aanbevelingen Advies om geconstateerde fout op te lossen (1) en te voorkomen in de toekomst (2).


Let op: dit is niet een limitatieve opsomming. Meer informatie is iom bedrijf en accountant goed mogelijk.

Vind je vaste baan

Al 28 jaar is WR het Werving en Selectie bureau voor vaste banen.